Selam arkadaşlar,

Çeviri zaten vakit alan ve zahmetli bir iş. Gerek kör oluşum gerek deneyim eksikliği ve gerekse mükemmeliyetçilik hastalığımdan özellikle benim oldukça fazla vaktimi alıyor. Daha önce BM Genel Kurulu tarafından kabulünü duyurduğum sözleşme metninin ivedilikle Türkçe yazılması gerektiğini düşünüyorum. Sözleşme hükümlerinin uygulanması ve uygulamalardan şikayetçi olanların başvurmaları için  bir sakat hakları komitesinin kurulmasını da hükme bağlayan Sakat Hakları Sözleşmesi oldukça kapsamlı ve bence birçok ülkede yürürlükte  olan konuyla ilgili mevzuattan çok daha ileri bir düzeyi işaret ediyor. Bildiğim kadarıyla ABD, Japonya, Avustralya dahil 5 ülkenin muhalefetine rağmen kabul edildi bu sözleşme metni.

Sözleşme ve İhtiyari Protokol'ün İngilizce metnine;

http://www.un.org/esa/socdev/enable/rights/convtexte.htm

adresinden ulaşabilirsiniz.

30 Mart 2007 tarihinden itibaren imzaya açılacak ve 20 devletin onayından sonra yürürlüğe girecek Sakat Hakları Sözleşmesi'nden

Madde 1

Amaç

Mevcut sözleşmenin amacı, tüm sakat kişilerin bütün insan hakları ve temel özgürlüklere tam ve eşit olarak sahip olmalarını temin etmek, korumak, garanti altına almak ve onların doğal itibarlarına saygıyı arttırmaktır.

Sakat kişiler, sahip oldukları uzun-dönemli fiziksel, mental, entellektüel ya da duyusal özürleriyle çeşitli engellerin etkileşimi sonucunda, topluma, başkalarıyla eşit temellerde tam ve etkin katılımları engellenen kişileri kapsar.

Madde 16

İstismar, şiddet ve Kötü Muameleden Azadelik

 1. Taraf Devletler, gerek ev içi gerekse ev dışında, sakat kişileri, cinsiyetlerinden kaynaklı olanları da kapsayan, istismar, şiddet ve kötü muamelenin her biçiminden korumak için, tüm uygun yasal, yönetsel, toplumsal, eğitsel ve diğer tedbirleri alır.

2. Taraf Devletler, her türlü istismar, şiddet ve kötü muameleyi önlemek için, başka şeylerin yanısıra, sakatlar, aileleri veya bakıcıları için uygun formlarda  cinsiyet- ve yaş-duyarlı yardım ve desteği garanti etmek suretiyle, istismar, şiddet ve kötü muamele vakalarından nasıl korunacağı, bu vakaların nasıl tanınıp raporlanacağıyla ilgili enformasyon ve eğitimin sağlanması dahil tüm gerekli önlemleri de alır. Taraf Devletler, koruma hizmetlerinin yaş-, cinsiyet- ve sakatlık-duyarlı olmasını da garanti eder.

3. Taraf Devletler, istismar, şiddet ve kötü muamelenin tüm formlarıyla ortaya çıkmasını önlemek için, sakatlar için sunulan tüm olanak ve  programların bağımsız otoriteler tarafından etkin olarak izlenmesini garanti eder.

4. Taraf Devletler, herhangi bir şekilde istismar, şiddet ya da kötü muameleye maruz kalmış sakatların fiziksel, bilişsel ve psikolojik tedavileri, rehabilitasyon ve yeniden sosyal uyumlarına yönelik servisleri iyileştirmek için, koruma hizmetlerinin sağlanmasını da  kapsayan gerekli tüm tedbirleri alır.

Bu tedavi ve reentegrasyon çalışmaları, kişinin sağlık, rahatı, özsaygısı, onuru ve bağımsızlığını güçlendiren ve yaşa ya da cinsiyete bağlı ihtiyaçları gözeten bir çevrede yapılır.

5. Taraf Devletler, sakatlara yönelik istismar, şiddet, ve kötü muamele vakalarının tespiti, incelenmesi ve gerektiğinde cezalandırılmasını güvence altına almak  için, çocuk ve kadın odaklı yasal mevzuat ve politikaları da kapsayan, etkili düzenleme ve politikalar geliştirip hayata geçirir.

Madde 22

Mahremiyete Saygı

1. ikamet yeri ya da yaşam alanına bakmaksızın, Hiç bir sakat kişi, mahremiyeti, evi, ailesi, yazışmaları veya başka türlü haberleşme yollarıyla, keyfi ya da yasa dışı müdahalelere; onuru ve itibarına karşı yasa dışı saldırılara maruz bırakılamaz. Bu tür müdahale ya da saldırılara karşı, sakat kişiler yasal koruma hakkına sahiptir.

2. Taraf Devletler,  sakat kişilerin kişisel, sağlık ve rehabilitasyon durumuyla ilgili enformasyonun mahremiyetini, başkalarıyla eşit temellerde korur.

Madde 31

İstatistik ve Veri Toplama

1. Taraf Devletler, mevcut sözleşmeye işlerlik ve etkinlik kazandırmak için gerekli politikaların formülasyonu ve uygulamasında onlara yardımcı olacak, istatistik ve araştırma sonucunda elde edilmiş verileri de kapsayan gerekli enformasyonu oluşturmakla yükümlüdür. Enformasyon toplama ve muhafaza etme süreci:

(A) Sakat kişilerin mahremiyetine saygıyı ve özel hayatın gizliliğini güvence altına almak için, veri korumayla ilgili mevzuatı da kapsayan yasal düzenlemelere uygun;

(B) İstatistik oluştururken ve kullanırken, insan hakları, temel özgürlükler ve etik ilkelerin korunması için uluslararası düzeyde kabul edilmiş normlara uygun olmalıdır.

2. Bu maddeye göre toplanmış enformasyon, uygun şekilde tasnif edilir ve Taraf Devletler'in mevcut sözleşmeyle tanımlanmış yükümlülüklerinden doğan uygulamaların değerlendirilmesinde ve sakat kişilerin haklarını kullanırken karşılaştıkları engellerin belirlenmesi ve tanımlanması için kullanılır.

3. Taraf Devletler, istatistiki bilgilerin yaygınlaştırılması sorumluluğunu üstlenir ve bu bilgilerin sakatlar dahil herkes için ulaşılabilir (accessible) olmasını garanti eder.